Je hebt een vaste relatie, maar je eigen huis houd je. Geen tussenstap naar samenwonen, geen compromis, maar een bewuste keuze. Steeds meer Nederlandse mannen kiezen voor precies dat, blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Niet omdat de relatie op springen staat, maar omdat apart wonen simpelweg beter bij hen past.
Wat een LAT-relatie precies is
LAT staat voor living apart together: je hebt een vaste partner, maar ieder houdt een eigen woning. Je ziet elkaar een paar keer per week, soms blijf je logeren, maar officieel woon je apart. Lang werd dit gezien als een tussenfase, een opstap naar samenwonen. Uit de cijfers blijkt dat steeds meer mannen het juist als eindstation zien.
De cijfers van het CBS
Het CBS onderzocht hoeveel zestigers een LAT-relatie hebben, en de uitkomst is duidelijk: mannen doen dit vaker dan vrouwen. Van de alleenstaande mannen tussen 60 en 70 jaar had in 2024 23 procent een LAT-relatie, tegenover 13 procent van de vrouwen in die leeftijdsgroep. Tien jaar eerder, in 2014, lag dat nog op 21 procent bij mannen en 8 procent bij vrouwen. Het verschil tussen mannen en vrouwen wordt dus kleiner, maar mannen blijven koploper.
Ook bij 70 tot 80-jarigen is het patroon hetzelfde: 15 procent van de alleenstaande mannen in die leeftijdsgroep had in 2024 een LAT-relatie, tegenover ruim 5 procent van de vrouwen. In 2014 was dat nog 11 procent bij mannen en minder dan 4 procent bij vrouwen.
Gescheiden mannen kiezen er het vaakst voor
Niet elke man kiest even vaak voor apart wonen. Het CBS splitst de groep ook uit naar burgerlijke staat, en daar zit het meest interessante verschil. Van de gescheiden mannen had 17,8 procent een LAT-relatie, van de weduwnaars 13,3 procent en van de mannen die nooit getrouwd waren 8,3 procent. Een scheiding lijkt dus vaker te leiden tot bewust apart blijven wonen dan het verlies van een partner door overlijden.
Dat is logisch te verklaren. Wie net een scheiding achter de rug heeft, heeft meestal net geleerd hoe het is om zonder gedeeld huishouden te leven: eigen ritme, eigen geld, eigen afspraken. Terug naar volledig samenwonen voelt voor veel van deze mannen als een stap terug, niet vooruit.
Opleiding en inkomen spelen ook een rol
Een andere opvallende lijn uit de cijfers: hoe hoger de opleiding, hoe groter de kans op een LAT-relatie. Van de mannen met een hbo- of wo-diploma had 22,2 procent een LAT-relatie, tegenover 14,1 procent van de mbo'ers en 8,1 procent van de mannen met alleen basisonderwijs of vmbo. Bij vrouwen speelt opleiding een nog grotere rol: van de vrouwen met een hbo/wo-achtergrond had 10,5 procent een LAT-relatie, tegenover 2,3 procent van de vrouwen met basisonderwijs of vmbo.
Het CBS noemt geen harde verklaring, maar de logica ligt voor de hand: twee woningen onderhouden kost geld, en wie financieel ruimte heeft, hoeft niet samen te wonen om de lasten te delen. Dat verklaart meteen waarom inkomen bij vrouwen wel een rol speelt in de cijfers en bij mannen niet: mannen met een lager inkomen lijken minder vaak voor samenwonen te kiezen puur om financiële redenen dan vrouwen met een lager inkomen.
Waarom het geen noodoplossing meer is
Het beeld van de LAT-relatie als trieste tussenfase klopt steeds minder met de werkelijkheid. Voor veel mannen is het een manier om onafhankelijkheid te combineren met een serieuze relatie. Je deelt je leven met iemand, zonder dat je elke beslissing over de overgordijnen of de vaatwasser samen moet nemen. Herken je dat gevoel van irritatie om kleine dingen, dan is dat niet per se een signaal dat de relatie niet goed gaat. Soms is het simpelweg een teken dat jullie andere ruimtebehoeften hebben, iets waar je ook na een relatiebreuk vaak pas achter komt.
Ook de timing waarop je iemand leert kennen en serieus wordt, speelt een rol. Wie langer alleen is geweest voordat hij de ware herkent, heeft vaak al een routine opgebouwd die hij niet wil opgeven. Apart wonen is dan geen compromis, maar de enige vorm die werkt.
Wat dit betekent voor jouw relatie
Je hoeft geen zestiger te zijn om hier iets aan te hebben. De trend laat vooral zien dat samenwonen allang niet meer de standaardmaatstaf is voor hoe serieus een relatie is. Heb je zelf liever je eigen plek, dan sta je niet alleen, en zeker niet als je gescheiden bent of hoger opgeleid. Twijfel je nog of apart wonen of samenwonen beter bij je past, kijk dan eerst eens naar wat alleen wonen je eigenlijk oplevert voordat je die stap zet.
Bespreek het gewoon hardop met je partner, in plaats van ervan uit te gaan dat samenwonen de volgende logische stap is. Vraag jezelf af waarom je eigenlijk zou verhuizen: omdat je het samen wilt, of omdat je denkt dat het zo moet van de buitenwereld. Veel koppels komen er pas achter hoe goed apart wonen bij hen past nadat ze het een tijd hebben geprobeerd, niet door erover te praten. Geef het dus gewoon een kans voordat je de knoop doorhakt. Soms is de beste relatie een huis dat jíj zelf stofzuigt.